LICHAAM EN GEEST? BREIN EN ZIEL?
Het is niet OF/OF. Het is allebei EN/EN. En MEER dan dat: het is NOCH/NOCH
Klik hier voor het artikel “The Body of your Mind – Een fenomenologie van het lichaam”
De Nederlandse Professor Dick Swaab is waarschijnlijk wereldwijd bekend als een van de nestors in het domein van neurobiologie en neuropsychologie. Ik weet nog dat ik als docent anatomie destijds (jaren ’80) ontzet was over een artikel van zijn hand waarin werd beweerd dat men in het brein van een homoseksuele mens een tweemaal zo grote nucleus suprachiasmaticus (SCN) kan aantreffen dan bij heteroseksuelen. Hoewel jaren later deze bevinding onjuist bleek en door anderen genuanceerd werd, was het artikel een van de eerste manifestaties van het neurogenetisch deterministische denken dat zich in die jaren begon te ontwikkelen. In 2010 volgde dan het boek Wij Zijn ons Brein (500.000 exemplaren van het boek zijn wereldwijd verkocht!). Het is inmiddels een door velen aanvaard concept geworden dat ons gedrag ‘geproduceerd’ wordt door het brein en dat je karakter bij geboorte grotendeels vastligt – door je genetische achtergrond en de negen impactvolle maanden in de baarmoeder.
Het was de tijd van de grote aidsepidemie. De reacties op het artikel (1989) waren in Nederland in eerste instantie vooral negatief. Volgens velen werd hiermee homoseksualiteit teruggebracht tot een hersenafwijking en Swaab werd ervan beschuldigd te willen beweren dat homoseksualiteit niet met gedrag of psyche te maken had maar een lichamelijke afwijking was: “Ik wil niet accepteren dat mijn homoseksuele geaardheid veroorzaakt wordt door mijn brein”. Bij de gemeenschap van Amerikaanse homoseksuelen was de reactie totaal anders. Zij voelden zich nu eerder in hun geaardheid gerechtvaardigd door dit onderzoek: “Eindelijk hebben we het lichaam dat bij ons past, je kunt homoseksualiteit niet langer afdoen als een grill of een keuze of, nog erge, als pathologisch gedrag waar je vanaf geholpen kunt worden”. Wie ziet het juist?
Al meer de 40 jaar probeer ik in mijn cursussen fenomenologische embryologie uit te leggen dat wij wezens zijn van ziel en lichaam en dat wij niet UIT ons lichaam komen maar DOORHEEN dat lichaam. Niet uit het brein of een product van het brein maar doorheen het brein. Het brein als oorzaak en verklaring? Of het brein als conditie, een noodzakelijke maar niet voldoende voorwaarde. Is het nu Wij zijn ons Brein of is het nu We hebben een Brein? Verrassend genoeg speelt die vraag al bij de conceptie. Beginnen als een cel of beginnen we als een eencellige menselijk lichaam? Zijn we het product van het lichaam en brein of schiepen wij het lichaam. cel voor cel (Rumi). Of is het en-en? En hoeven we niet te kiezen maar is er de hiërarchie dat het brein dat we hebben een noodzakelijke maar niet voldoende voorwaarde is voor het brein dat we zijn. In de link die hier wordt toegevoegd onder de reacties (zie onder) kun je mijn laatste versie lezen van die boodschap met de titel: Het Lichaam van de Mind een fenomenologische benadering. Onze ziel is niet het product van het lichaam, de hiërarchie is andersom. Of zoals Paolo Cuelho zegt: “Ik ben niet een lichaam met een ziel, ik ben een ziel met een zichtbaar gedeelte daarvan te weten het lichaam”.
Klik hier voor het artikel “The Body of your Mind – Een fenomenologie van het lichaam”